مسائل مورد بحث در شصت و پنجمین جلسه كميته محيط زيست – 23/4/88 – وضعیت بحرانی آلودگی هوا ناشی از گرد وغبار

خانم دكتر معصومه ابتكار، رييس كميته محيط زيست شوراي شهر در شصت و پنجمين جلسه كميته محيط زيست شوراي شهر كه به بحث آلودگی هوا ناشی ازگرد و غبار اختصاص داشت، گفتند:‌ پدیده گرد و غباری که در هفته های پیش شهر تهران را فرا گرفت، بنابر اظهار کارشناسان پدیده ای بی سابقه بود و آلودگی هوا طی آن به چندین برابر حد مجاز رسید. ایشان این بحران ناشی از عواملی دانسته که از چندین سال قبل در بیانیه ماله برای تعیین آلودگی هوای فرامرزی پیش بینی می شده و سازمان حفاظت از محیط زیست در سال ٨٢ به همین منظور مرکزی را برای سنجش آلودگی هوا در ایلام ایجاد کرده بود و در مورد پدیده هایی چون خشک شدن هورالعظیم هشدار می داد. متاسفانه شهرهای غربی و جنوبی ما مدت هاست با این مشکل دست و پنجه نرم می کنند ولی هفته گذشته وقتی مشکل به تهران رسید، مسئولین متوجه خطرات شدند و دو روز تهران را تعطیل کردند. اقدامات دوجانبه با عراق نیز بسیار دیرهنگام و پس از تاخیری سه ساله انجام شده و باعث تشدید بحران شده است.

خانم دکتر ابتکار در ادامه از سازمان هواشناسی خواستند که گزارش خود را ارائه دهند. دکتر بداق جمالی، رییس مرکز ملی خشکسالی این چنین گزارش دادند که: در رابطه با توفان گرد و خاک سوالهای زیادی وجود دارند که بایستی پاسخ داده شوند. منبع گرد و خاک کجاست؟ چگونه در سطح زمین توزیع شده است . ویژگیهای ذرات بویژه اندازه آنها چیست؟ توفانهای گرد و خاک چگونه آغاز می شوند؟ سرعت باد بحرانی لازم چیست؟ چه بادهایی را در منطقه انتظار داریم؟ چه شرایط آب و هوایی (سینوپتیکی) در بلند کردن گرد و خاک به ارتفاعات بالاتر در جو دخیل است؟ وقتی گرد و خاک در هواست، در هنگام انتقال در راستای جریان چه رفتاری دارد؟ ضمانت لایه گرد و خاک چقدر است؟ چه عرضی از منطقه را خواهد پوشاند؟ چه زمانی طول خواهد کشید از بین برود؟

در این فرصت سعی می کنم که به این سوالها پاسخ دهم و کمک می کند که درک بهتری از توفانهای گرد و خاک بدست بیاورید و مثالهایی که این پدیده در اطراف کشورمان و درداخل کشور رخ داده و بویژه در منطقه خاورمیانه و جنوب غرب آسیا که مستعد چنین رخدادهایی است را می آورم و این پدیده تقریباً در همه جای دنیا توسط عوامل مشابه ایجاد می شود.

ايران در منطقه خشك و نيمه خشك جهان قرار دارد. در عرضهاي جغرافيايي كه ايران واقع شده است: به سبب شرايط جوي و اقليمي،  بيشترين و گسترده ترين بيابانهاي جهان نيز قرار گرفته است. ايران در منطقه اي است كه رخداد توفانهاي گردو خاك در آن فراوان است.

عوامل مؤثر بر ايجاد پديده گرد و خاك:

1- وضعيت زمين: 

ü      نوع خاك

ü       رطوبت خاك

ü      پوشش گياهي

ü      تأثير كوهستان

2- مهار آبهاي سطحي

ü      ايجاد سد

ü       انحراف مسير رودخانه ها(براي تأمين نياز آبي و برداشت بي رويه شن و ماسه از بستر رودخانه)

ü      برداشت بي رويه از منابع آب (بويژه آبهاي زير سطحي)

3- شرايط جوي

v     كم بارشي و خشكسالي

v     وجود شرايط لازم هواشناسي براي ايجاد و انتقال

4-اصلي ترين عوامل در ايجاد پديده گرد و خاك:

Ø       وزش بادهاي به نسبت شديد بر روي بيابانهاي با خاك نرم و خشك

Ø      حركت صعودي هوا موجب انتقال قايم ذرات گرد و خاك معلق به ترازهاي بالاتر جو مي شود.

Ø      انتقال ذرات معلق توسط جريانات سطوح فوقاني جو به نقاط دورتر

شناخت منابع انتشار (درون و برون مرزي): پديده گرد و خاك در مناطق وسيعي از جهان از جمله نواحي جنوب غرب آسيا، جنوب شرق آسيا، جنوب غرب امريكاي شمالي، شمال آفريقا و ... به فراواني ديده مي شود. بيشتر توفانهاي خاور ميانه روی عراق، سوريه، کویت، شرق اردن و بخشهايي از شمال شبه جزیره عربستان ايجاد مي شود كه بخش قابل توجهي از گرد و غبار آنها به سوي ايران به حركت در آمده كه مناطق وسيعي از نيمه غربي كشور بويژه استانهاي واقع در جنوب غرب را در بر مي گيرد. همچنين توفانهاي شن كه اغلب در نواحي غربي افغانستان ايجاد شده و نواحي شرقي و جنوب شرقي كشور را تحت تأثير قرار مي دهند.

اگر چه مناطق مستعد داخلي نيز براي ايجاد اين پديده  وجود دارد اما بررسی های مقدماتی بر اساس تصاویر ماهواره ای و نقشه های هواشناسي نشان می دهد که منبع گرد و غبار توفانهای گردو خاکی که نواحی غربی کشور را با فراواني و شدت بيشتر تحت تاثیر قرار   مي دهند اغلب نواحی شمال غرب عراق  و شرق سوريه است هرچند كه مناطق ديگر از جمله جنوب عراق، و بخش هايي از اردن، كويت و شمال عربستان نیز در  ايجاد گرد و خاك بر روي ايران نقش دارند.

اين آيين نامه که به "آيين نامه آمادگي و مقابله با آثار زيانبار پديده گرد و غبار - ريزگرد - در کشور معروف شد، را وزارتخانه هاي جهاد کشاورزي، نيرو، نفت، راه و ترابري، بهداشت، درمان و آموزش پزشکي، امور خارجه، کشور، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهوري و سازمان حفاظت محيط زيست ملزم به اجراي آن شدند.

اين آيين نامه در نشست 21 تير ماه 1388 هيات وزيران و به پيشنهاد سازمان حفاظت محيط ‌زيست و به‌استناد اصل 138 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران تصويب و روز پنجشنبه در روزنامه رسمي کشور منتشر شد.

در ماده يک اين آيين نامه آمده است: به منظور ايجاد آمادگي ملي، مديريت و مقابله با آثار زيانبار پديده گرد و غبار در کشور و ايجاد زمينه همکاريهاي منطقه‌اي، کارگروهي با مسووليت معاون اول رييس جمهوري و عضويت رؤساي سازمانهاي حفاظت محيط ‌زيست، مديريت بحران کشور، هواشناسي کشور و جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور و معاونين وزارتخانه‌هاي نيرو، نفت، بهداشت، درمان و آموزش پزشکي - معاون سلامت -، کشور - معاون امور عمراني -، امور خارجه - معاون امور بين‌الملل - و معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور تشکيل مي‌شود و در نخستين جلسه، آيين‌نامه داخلي خود را تصويب مي‌کند.

ماده دو اين آيين نامه صراحت دارد: تصميم‌گيري در خصوص امور اجرايي موضوع‌هاي يادشده به همه اعضاي کارگروه به عنوان نمايندگان ويژه رييس جمهوري و اختيارات هيات‌وزيران در قوانين و مقررات مربوط، به وزيران دستگاههاي عضو کارگروه تفويض مي‌شود. همچنين اختيار اصلاح اين تصويب‌نامه به وزيران عضو کارگروه تفويض مي‌شود.

بر اساس ماده سه اين آيين نامه، تصميمات و مصوبات اکثريت اعضا يا وزيران عضو کارگروه حسب مورد در حکم تصميمات رييس جمهوري و هيات‌وزيران است و با رعايت ماده 19 آيين‌نامه داخلي دولت قابل ابلاغ است.

در فصل دوم اين آيين نامه به برنامه ها اشاره شده است و آمده است: در راستاي تعيين کم و کيف پديده گرد و غبار در استانهاي جنوب و غرب کشور و شناسايي کانون هاي شکل‌گيري اوليه آنها و به منظور پيش‌بيني و اطلاع‌رساني وقوع اين پديده، سازمان هاي حفاظت محيط‌ زيست و هواشناسي کشور مکلفند با همکاري سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور ظرف سه ماه طرح توسعه و تجهيز ايستگاه هاي پايش وضعيت‌جوي، سيسمتهاي پيش‌ آگاهي و کنترل هواي منطقه را به صورت مشترک تهيه و براي تصويب به کارگروه ارائه نمايند.

در ماده پنج اين آيين نامه آمده است: وزارت جهاد کشاورزي موظف است با هماهنگي سازمان هواشناسي کشور و استانداريهاي مربوط مطابق زمان‌بندي‌هايي که کارگروه تعيين مي‌نمايد، نسبت به‌مالچ‌پاشي و ساير اقدامات مناسب در مناطق با پتانسيل فرسايش بادي بالا بر اساس نتايج طرح شناسايي کانونهاي بحراني بيابان زا اقدام نمايد.

بر اساس تبصره اي از اين ماده، وزارت نفت مکلف است ضمن تامين و تحويل رايگان مالچ مورد نياز اجراي اين ماده، برنامه‌ريزي لازم براي توليد و نگهداري اين ماده در پالايشگاه منطقه را به‌عمل آورد. اعتبار مورد نياز از محل اعتبارات مصوب مربوط با پيشنهاد معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهوري تامين خواهد شد.

ماده شش اين آيين نامه صراحت دارد: استانداريهاي مناطق تحت تأثير به ويژه منطقه جنوب و غرب کشور موظفند در راستاي اطلاع‌رساني و آموزش همگاني براي کسب آمادگي مواجهه با پديده گرد و غبار، برنامه‌هاي آموزشي لازم را با همکاري ادارات هواشناسي، آموزش و پرورش، حفاظت محيط‌ زيست، سازمان آب منطقه‌اي، دانشگاههاي علوم‌ پزشکي و خدمات بهداشتي درماني تهيه و با همکاري موثر صدا و سيماي استان مربوط اجرا نمايند.

در ماده هفت نيز آمده است: سازمان جنگلها، و مراتع و آبخيزداري کشور جهت احداث فضاي سبز مشجر در کانونهاي بحران، طرح لازم را تهيه و با همکاري سازمان بسيج سازندگي نيروي مقاومت بسيج با توجه به مواد يک و دو قانون اصلاح اختيارات سازمان بسيج سازندگي نيروي مقاومت بسيج از محل اعتبارات مصوب مربوط و نيز اعتباراتي که از محل ماده 10 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت با پيشنهاد وزارت کشور تصويب مي‌شود، اجرا نمايد.

ماده هشت اين آيين نامه صراحت دارد: کارگروه وزيران موضوع ماده دو با پيشنهاد وزارت کشور - سازمان مديريت بحران کشور - اعتبار مورد نياز براي مقابله با پديده گرد و غبار را از محل اعتبارات ماده 10 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت در اختيار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي - دانشگاههاي علوم پزشکي و خدمات بهداشتي ـ درماني استانهاي جنوب و غرب کشور شامل استانهاي بوشهر، خوزستان، هرمزگان، ايلام و کرمانشاه - قرار خواهد داد تا مراکز درماني مربوط حداکثر تا پايان سال 1388 در موارد زير هزينه نموده و گزارش عملکرد خود را از طريق وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي هر سه ماه يکبار به کارگروه ارائه نمايند.

الف ـ توسعه و تجهيز مراکز بهداشتي درماني تحت پوشش به‌وسايل مراقبتهاي پزشکي لازم جهت پيشگيري و درمان افراد آسيب‌ديده در مناطق تحت تأثير پديده گرد و غبار.

ب ـ توسعه و تجهيز مراکز اورژانس در مناطق بحراني گرد و غبار.

در ماده 9 نيز آمده است: وزارت نيرو موظف است حقابه تالابهاي جنوب و غرب کشور که توسط کارگروه مشترک سازمان حفاظت محيط‌ زيست و وزارت يادشده تعيين شده است را حفظ و همکاري لازم جهت حفاظت و احياي تالابهاي يادشده را به‌عمل آورد و نتايج آن را به‌طور منظم به کارگروه ارائه نمايد.

به استناد ماده 10، شهرداريهاي شهرهاي واقع در استانهاي جنوب و غرب کشور، موظفند براي اجراي طرح کمربند فضاي سبز شهرهاي مربوط ضمن رعايت ضوابط طرح جامع، نظر سازمان حفاظت محيط ‌زيست و سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور را از جهت اولويت مکاني و نوع کاشت رعايت نمايند.

بر اساس تبصره اي از اين ماده، حق استفاده از اراضي ملي و دولتي و منابع طبيعي واقع در کمربند سبز مزبور با توجه به تبصره پنج ماده 69 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت به شهرداريهاي مجري کمربند سبز موضوع اين ماده بر اساس نقشه‌اي که به تاييد کميسيون مستندسازي و تعيين بهره‌بردار اموال غيرمنقول دستگاههاي اجرايي مي‌رسد، واگذار مي‌شود.

در ماده 11 آمده است: وزارت نيرو موظف است به منظور کاهش صدمات وارده بر تاسيسات تصفيه آب شرب شهري ناشي از پديده گرد و غبار در منطقه، کمربند سبز با اشکوب‌بندي مناسب با اهداف بادشکن را پيرامون تاسيسات مربوط احداث نمايد.

ماده 12 اين آيين نامه صراحت دارد: سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور موظف است در راستاي برنامه اقدام ملي مقابله با بيابان‌زايي و کاهش اثرات خشکسالي در کشور با همکاري وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح و سازمان هواشناسي کشور و سازمان بسيج سازندگي نيروي مقاومت بسيج ظرف پنج سال، سالانه نسبت به احداث حداقل 600 کيلومترمربع نهالکاري به صورت اشکوب‌بندي شده و با استفاده از گونه‌هاي بومي سازگار به کم آبي را با اولويت مناطق آسيب‌پذير از نظر زيست محيطي به شرح زير در جنوب و غرب کشور به‌مورد اجرا گذارد:

1ـ کمربند فضاي سبز کليه فرودگاههاي منطقه با رعايت حريم فرودگاهها.

2ـ حريم ايمني 150 متري راه‌آهن و جاده‌هاي بين شهري.

3ـ حوضه‌هاي آبخيز سده‌هاي مورد بهره‌برداري.

4ـ کمربند سبز در نوار مرزي جنوب‌غربي.

5 ـ کانونهاي بحراني فرسايش بادي.

بر اساس تبصره اي از اين ماده، استانداران موظفند پروژه‌هاي استاني موضوع اين ماده را به عنوان پروژه‌هاي اولويت‌دار در کميته برنامه‌ريزي استان جهت تصميم‌گيري براي تامين اعتبار از محل اعتبارات طرحهاي استاني مطرح نمايند، تامين اعتبار براي پروژه‌هاي ملي با رعايت قوانين مربوط و به ترتيب مقرر در ماده 17 اين آيين‌نامه در لوايح بودجه سالانه براي سير مراحل تصويب منظور خواهد شد.

بر اساس ماده اي از اين آيين نامه، معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهوري موظف شد يک رديف بودجه‌اي مستقل را در لوايح بودجه کل کشور به منظور مطالعات مرتبط با گرد و غبار در کشور و منطقه توسط پژوهشکده اقليم‌شناسي با هماهنگي سازمان حفاظت محيط‌زيست پيشنهاد نمايد.

همچنين در ماده 14 اين آيين نامه آمده است: وزارت جهاد کشاورزي مکلف است به منظور حفاظت از منابع خاک در معرض فرسايش بادي، طرح جامع مديريت و احياء مراتع استانهاي جنوب و غرب کشور را ظرف يک سال تهيه و جهت اجرا و تامين بودجه لازم در برنامه پنجم توسعه به دولت ارائه نمايد.

ماده 15 صراحت دارد: وزارت جهاد کشاورزي مکلف است طرح جامع مقابله با شنهاي روان و فرسايش بادي در پهنه جنوب و غرب کشور را با همکاري سازمان حفاظت محيط‌ زيست و با اولويت روشهاي بيولوژيکي تهيه و در طول برنامه پنجم توسعه اجرا نمايد.

در ماده 16 اين آيين نامه آمده است: وزارت راه و ترابري مکلف است برنامه توسعه و تجهيز فرودگاههاي جنوب و جنوب‌غرب کشور به تجهيزات و تاسيسات ناوبري و هواشناسي پيشرفته را جهت هدايت هر چه بهتر پروازهاي مربوط در شرايط وقوع بحران گرد و غبار تهيه و اجرا نمايد.

ماده 17 صراحت دارد: معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهوري مکلف است براساس گزارشهاي توجيه فني، اقتصادي و زيست‌محيطي دستگاههاي اجرايي، اعتبارات لازم براي تحقق برنامه‌هاي موضوع اين آيين‌نامه را در لايحه بودجه سنواتي دستگاههاي ذيربط پيش‌بيني نمايد.

در ماده 18 آمده است: به منظور انجام بررسيهاي ابعاد برون‌مرزي اين پديده، و ايجاد زمينه همکاري منطقه‌اي تيم کارشناسي به انتخاب کارگروه موضوع ماده يک تعيين تا با انجام اقدامات لازم توسط وزارت امور خارجه به کشورهاي منطقه اعزام شوند و راهکارهاي لازم را براي تصميم‌گيري به کارگروه ارائه نمايند.

ماده 19 صراحت دارد: سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور به عنوان مرجع ملي کنوانسيون مقابله با بيابان‌زايي در کشور مکلف است با همکاري سازمانهاي حفاظت محيط‌ زيست و هواشناسي کشور و وزارتخانه‌هاي نيرو و امور خارجه ظرف سه ماه، پيش‌نويس طرح همکاري چند جانبه کشورهاي منطقه را با هدف پيشگيري و کنترل پديده گرد و غبار منطقه تهيه و به تأييد کارگروه موضوع ماده يک برساند.

در ادامه خانم دکتر ابتکار از مدیر عامل محترم شرکت کنترل کیفیت هوا خواستند گزارش خود را ارائه دهند: دكتر رشيدي مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران با اشاره به ورود گردو غبار شديد از غرب و جنوب غرب وارد كشور شده و ظرف مدت چندروز به تهران رسید. مديرعامل شركت كنترل كيفيت هوا با اشاره به اين كه رفته رفته بر ميزان آلاينده‌ ذرات معلق در تهران افزوده شده، ساكنان شهرهاي غرب و جنوب كشور از چند روز پيش با اين پديده دست و پنجه نرم مي كنند و بنا بر گزارشها، بيمارستانها و مراكز درماني اين نقاط مملو از كساني است كه بر اثر استنشاق گرد و غبار و بروز مشكلات تنفسي در آنجا بستري شده بودند. اين شرايط آلودگي اکنون استان‌هاي کردستان، کرمانشاه، ايلام، خوزستان، بوشهر، هرمزگان و بخش هايي از جنوب فارس وآذربايجان غربي را درگير کرده و از امروز علاوه بر تهران و قم، استانهاي آذربايجان شرقي، زنجان، قزوين، مرکزي و همدان نيز دچار شرايط آلودگي ناشي از گرد و غبار شده اند.

بزرگترین مشکل درحال حاضر این است که استاندارد ملی براساس مصوبه هیات دولت وجود ندارد. ایشان درپاسخ خانم دکتر ابتکار مبنی بر آنالیز گردو غبار گفتند که نتایج آنالیز هنوز آماده نمی باشد.

درادامه معاون محترم سازمان جنگل ها و مراتع گزارشی را به شرح ذیل ارائه نمودند:

بدلیل گرادیان جریانات خارجی یا تغییرات شدید فشار در بین صحاری عربستان، یمن، امارات متحده عربی و عمان با جنوب عراق و وزش طوفان های شدید در این ناحیه، فرسایش بادی شدیدی در این مناطق که عمدتاً شامل اراضی ماسه ای و رسی هستند اتفاق افتاده و این امر باعث برخاستن ذرات با قطر عمدتاً کمتر از 005/0 میلیمتر به هوا شده که بدلیل اینکه جهت جریان به طرف نواحی جنوب غربی کشورمان می باشد، این مناطق بشدت تحت تاثیر جریانات گرد و غبار قرارمی گیرند.

بر طبق بررسی های انجام شده و تحلیل جریانات و همچنین بررسی تصاویر ماهواره ای منطقه خاورمیانه عمده ترین علت بروز این پدیده را باید در بزرگترین صحرای ماسه ای جهان بنام ربع الخالی که در کشورهای عربستان سعودی، یمن، عمان و امارات متحده عربی استقرار یافته است جستجو نمود. این بیابان پوشیده از تپه ها و پهنه های ماسه ای بوده و وسعت آن قریب به 64 میلیون هکتار می باشد.

کنوانسیون مقابله با بیابانزایی ازجمله موارد موثر در پدیده فعلی در کشور است: پدیده  بیابانزایی  در کنفرانس  سران در اجلاس زمین( Earth Summit) سال 1992 در  ریودوژانیرو به عنوان یکی ازچالش های عمده  فرا روی جهان در قرن 21مطرح گردید. متعاقب تصمیم متخذه در کنفرانس فوق و موافقت مجمع عمومی سازمان ملل متحد، کمیته بین الدول مسئولیت تنظیم سند تاسیس کنوانسیون مقابله با بیابانزایی را در دستور کار قرار داد. کنوانسیون در 17 ژوئن 1994 مورد موافقت کمیته بین الدول قرار گرفت و در سال 1996 با عضویت 50 کشور رسما شروع به کار نمود. تعداد اعضای متعاهد این کنوانسیون در حال حاضر بالغ بر 193 کشور می باشد.

هدف کنوانسیون:  مقابله با بیابانزایی و کاهش اثرات خشکسالی در کشورهایی است که به طور جدی با خشکسالی و بیابانزایی(بخصوص در آفریقا) مواجه هستند که از طریق اقدام موثر در تمام سطوح با حمایت و همکاری های  بین المللی و ترتیبات مشارکتی و در چارچوب یک رویه جامع همسو با دستور کار 21 و به منظور کمک به دستاوردهای توسعه پایدار در مناطق آسیب دیده صورت می گیرد. کنوانسیون مقابله با بیابانزایی از نقطه نظر حقوق بین الملل تنها نهاد قانونی مرتبط با مسائل مقابله با بیابانزایی و کاهش اثرات خشکسالی می باشد.

 مقر کنوانسيون در آلمان قرار داشته، ساختار آن مرکب از کنفرانس اعضا (COP) ، دبیر کل اجرایی،  دبیرخانه ، کمیته علوم و تکنولوژی ((CST، کمیته ارزیابی عملکرد  و شبکه های موضوعی منطقه ای   (CRIC ) می باشد. این کنوانسیون از طریق شورای اقتصادی- اجتماعی سازمان ملل متحد با آن سازمان مرتبط بوده و مصوبات آن از طریق کنفرانس اعضا اتخاذ می گردد. این کنوانسیون در حال حاضر با تعریف یک برنامه ده ساله( 2018-2008)  سیاستهای استراتژیک خود را بمنظور کنترل  بیابانزایی و کاهش اثرات خشکسالی دنبال می کند.

برنامه دهساله استراتژيك كنوانسيون  عبارتنداز: بهبود شرايط زندگي مردم تحت تاثير بيابانزائي، بهبود شرایط اکوسیستم های تخریب شده، ايجاد منفعت جهاني از طريق اجرای موثر (UNCCD)، تجهيز منابع مالي از طريق ايجاد مشاركت فعال در بخش ملي و بين المللي. اهداف اجرائي كنوانسيون: آموزش و ارتقاء فرهنگ عمومي، تدوين چهارچوب سياستگذاري مطلوب، علوم ، دانش و تكنولوژي و ظرفيت سازي و انتقال تكنولوژي و تجهیز منابع مالي.

در این جلسه کارشناسان با تجربه به راههای مقابله با این پدیده مانند مدیریت بیولوژیک و کاشت گونه های مختلف گیاهی و در صورت ضرورت و ناچاری استفاده از مالچ اشاره کردند. تقویت امکانات سازمان هواشناسی کشور و نیز بخش های مرتبط در شهرداری تهران مانند شرکت کنترل کیفیت هوا و دفتر مهار نیز مورد تاکید قرار گرفت.

پیشنهاداتی از سوی کارشناسان به شرح ذیل ارائه شد:

-         تهیه برنامه کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت برای کنترل گردو غبار فرامرزی

-         استقرار شبکه منطقه ای برای پایش طوفان گرد و غبار و هشدار زود هنگام

-         ارائه و نمایش پروژه های کنترل و جلوگیری از طوفان گرد و غبار

-         شناخت سامانه هاي جوي مؤثر بر پديده گرد و خاك

-         بررسي ويژگي هاي اقليمي منطقه

-         بررسي عوامل مؤثر بر بيابان زايي

-         بررسي شدت و دوره تناوب خشكسالي

-         بررسي اثرات طولاني مدت و اقليمي گرد و خاك

-         بررسي عوامل انسان ساز مؤثر در ايجاد گرد و خاك

-         بررسي پيآمدهاي جنگهاي منطقه در تخريب پوشش گياهي و افزايش منابع خاك نرم

-         ايجاد شبكه ديدباني و دسترسي به دادههاي منطقه اي و جهاني

-         ايجاد سامانه مدلسازي عددي براي پيش بيني

-         طراحي سامانه هشدار براي تهيه و صدور پيش بيني هاي بهنگام – به ویژه در کلان شهرها

خانم دکتر ابتکار درخاتمه برهمکاری بیشتر بین بخشی برای مقابله با آلودگی هوا ناشی از گرد و غبار و حمایت از سیاست های مقابله با بیابانزایی تاکید نمودند.